Niezależnie od racji, nadmiar wiedzy niczym nie grozi, a zatem kilka słów wprowadzenia.

Ośrodek KARTA jest niezależną organizacją pozarządową zajmującą się dokumentowaniem i upowszechnianiem historii najnowszej Polski i Europy Środkowo-Wschodniej (od początków XX wieku do roku 1989), niesieniem wiedzy o człowieku współczesnym oraz szerzeniem tolerancji i demokracji. Prowadzi działalność: wydawniczą, wystawienniczą, edukacyjną (m.in. organizowany od 1996 roku konkurs dla młodzieży „Historia Bliska”), archiwalną (Archiwum Wschodnie, Archiwum Opozycji, Archiwum Historii Mówionej, Archiwum Fotografii; bazy danych – jak Indeks Represjonowanych), a także wieloraką międzynarodową.

Od lipca 2004 Fundacja Ośrodka KARTA ma status organizacji pożytku publicznego (OPP). Realizuje wiele programów i projektów, inicjuje akcje społecznego ratowania Pamięci (Pogotowie Archiwalne, audiohistoria.pl). Nie dysponuje żadnymi stałymi środkami finansowymi na swoją pracę programową.

Działalność Ośrodka KARTA rozpoczęło pismo pod nazwą „Karta” wydawane w podziemiu w stanie wojennym, od 4 stycznia 1982 do końca 1989 r. Od roku 1990 wychodzi legalnie jako kwartalnik historyczny poświęcony historii Polski i Europy Środkowo-Wschodniej w XX wieku. Każdy numer zawiera 160 stron, są tam opowieści o wydarzeniach XX stulecia, teksty źródłowe – dzienniki, wspomnienia, relacje, listy, dokumenty; historię opowiadają niemal wyłącznie jej świadkowie. Kilka bloków tematycznych dotyka ciągle odkrywanej historii, często bardzo bolesnej, a liczne zdjęcia (zwykle jest ich około 100) tworzą wyrazisty „album z epoki”. Obecnie wyszedł 62 numer „Karty”, zawierający jak zwykle, bardzo interesujące tematy. Oto one:   

Anglicy w Sowietach (wspomnienia i album z podróży Tamary Sołoniewicz. W 1926 roku na specjalne zaproszenie przyjechała do ZSRR delegacja górników angielskich - działaczy związkowych. Podróżowała z nimi jako tłumaczka Tamara Sołoniewicz, pokazując, jak wspaniale żyje się tam klasie robotniczej...).

Wysiedlenia z Zamojszczyzny 1942–43 (wybór z dokumentów ukazujących cele i mechanizmy akcji oraz relacje z wysiedleń Wielączy, wsi pod Szczebrzeszynem; w czasie II wojny światowej Zamojszczyzna stała się eksperymentalnym terenem specjalnego niemieckiego osadnictwa). 
Z Peerelu w „Solidarność” (w latach 60. i 70. Krzysztof Jagielski jako marynarz poznaje, czym jest życie na Zachodzie. W sierpniu 1980 staje na czele strajku w Polskich Liniach Oceanicznych w Szczecinie). 
Jan Nowak-Jeziorański o Polsce (wybór z tekstów i wypowiedzi Jana Nowaka-Jeziorańskiego, człowieka przez całe życie zaangażowanego w sprawę polską. Z perspektywy żołnierza, emisariusza AK, redaktora radiowego, dyrektora Radia Wolna Europa i działacza emigracyjnego komentuje polską rzeczywistość).  
Rozmowa z prof. Hanną Świdą-Ziembą o dziedzictwie Peerelu.

Polsko-szwedzka dyskusja o dzisiejszym postrzeganiu Holokaustu.

Informacje o zawartości poszczególnych numerów kwartalnika dostępne są na stronach księgarni internetowej (http://karta.org.pl/

Tematy podejmowane przez „Kartę” stają się często inspiracją publikacji książkowych i albumowych oraz wystaw Ośrodka KARTA, a także innych działań w Domu Spotkań z Historią. Konkursy „Historii Bliskiej” adresowane do młodzieży szkół średnich i gimnazjów, w pewnym sensie mogą obrazować stopień zainteresowania młodego pokolenia dziejami ojczyzny i świata. Temat ostatniej, XIV edycji brzmiał: „Piętno II wojny - los i pamięć” (został ogłoszony przez Ośrodek KARTA w czerwcu 2009). Nadesłano 413 prac (109 zespołowych i 304 indywidualne), autorstwa 703 uczniów, ze 155 miejscowości całej Polski. Najwięcej prac nadesłano z województw: opolskiego, śląskiego i dolnośląskiego - ich udział sięga 25%. Ponad połowa prac powstała w szkołach znajdujących się w małych miejscowościach, wsiach i miasteczkach do 50 tys. mieszkańców. Tylko 6% prac nadesłanych zostało z wielkich aglomeracji. Myślę, że temat, jaki podjęła Magdalena Buława z I LO im. M. Kopernika w Żywcu, byłby interesujący nawet dla uczniów naszych szkół polonijnych. Otrzymała pierwszą nagrodę (indywidualną) za pracę: Ostatni lot amerykańskiego bombowca Liberator „Dinah Might” w pamięci bohaterów i świadków zdarzenia oraz w świadomości mieszkańców Jeleśni i okolic, na przestrzeni lat 1944–2010. 

11 listopada 2009 Fundacja Ośrodka KARTA otrzymała Nagrodę Dwudziestolecia Odrodzenia Niepodległej Polski - Pro Publico Bono. Niestety, brak stałego źródła finansowania, który z jednej strony czyni Ośrodek KARTA absolutnie niezależnym, wyjątkowym i niespotykanym w Europie i na świecie archiwum społecznym, z drugiej powoduje ogromne zagrożenie dla dalszego istnienia Ośrodka. 23 kwietnia 2010 roku został podany do publicznej wiadomości „List 50” – apel 50 wybitnych historyków do władz i społeczeństwa, w sprawie ratowania Fundacji Ośrodka KARTA..

List powstał z inicjatywy prof. Krzysztofa Jasiewicza z Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. „My, historycy polscy, z wielkim niepokojem przyjęliśmy informacje o zagrożeniu istnienia Fundacji Ośrodka KARTA - organizacji pożytku publicznego z rodowodem solidarności społecznej. KARTA, zrodzona w pierwszych tygodniach stanu wojennego, rozwijała się od jednokartkowej gazetki podziemnej do dzisiejszego Ośrodka – o skali instytutu badawczego – zajmującego się historią Polski i jej otoczenia w XX wieku”. Według historyków, KARTA trwa konsekwentnie przy wyróżniających ją zasadach i wartościach. „Przez 28 lat działania, w różnych sytuacjach politycznych, zmieniającej się aurze wokół pracy nad pamięcią – starając się zachować, i deklarując, neutralność polityczną i światopoglądową – środowisko KARTY uparcie robiło swoje: gromadziło dokumenty, pamiętniki, dzienniki, zdjęcia, relacje świadków –  także w publicznych akcjach; publikowało źródłowy zapis przeszłości w kwartalniku „Karta”, albumach, książkach; robiło wystawy, konkursy, prowadziło młodzież do aktywnego badania historii; kilkanaście tysięcy uczniów”... Jak podkreślają sygnatariusze jest to kilometr półek (KARTA dusi się z braku miejsca) z darami pamięci tysięcy osób: Archiwum Wschodnie (1901-56), Archiwum Opozycji (1956-90), Archiwum Fotografii (150 tysięcy zdjęć) oraz największe w Polsce Archiwum Historii Mówionej, czy też tzw. Pogotowie Archiwalne - z „karetką” interweniującą w miejscach zagrożenia.

KARTA to także - jak podkreślają autorzy listu - prezentujące zbiory bazy danych i nowoczesne portale, jak choćby najnowszy: www.XXwiek.pl. To powstały we współpracy międzynarodowej, głównie z rosyjskim „Memoriałem” – Indeks Represjonowanych, zawierający imienną bazę danych obywateli II RP prześladowanych przez ZSRR, czy obejmujący 24 dawniej komunistyczne kraje, Słownik dysydentów”...

Historycy podkreślają, że „długi, wynikające także z nietypowości struktury i form działania KARTY, nieprzewidzianych w procedurach prawnych dla organizacji pozarządowych, stały się nie do udźwignięcia; realnie zagrożone jest istnienie Ośrodka. Konieczne jest działanie wyjątkowe - państwa i społeczeństwa. Apelujemy o takie wsparcie wszelkimi możliwymi sposobami: darowizny, dotacje, wskazania 1 proc. podatku, fundusze specjalne... Pomóżmy KARCIE” – napisali historycy.

Drodzy Państwo, Wasze wpłaty na Fundację Ośrodka KARTA, na konto:

Bank Pekao SA 38 1240 6423 1111 0000 4582 6427 posłużą ratowaniu Pamięci dla przyszłych Pokoleń Polski.

P.S. Na stronach internetowych Ośrodka KARTA dostępne (do pobrania) są fragmenty publikacji „Rosja a Katyń".